Tandwiel(-en) demonteren, onderhouden en vervangen

De meeste moderne mountainbikes met een 1x aandrijving zijn uitgerust met een direct mount kettingblad. Ook dit kettingblad zal na verloop van tijd slijten en vervangen dienen te worden. In tegenstelling tot de cassettes is er hier wel een verschil tussen Shimano en SRAM en de tools die je ervoor nodig hebt.

Voor je het kettingblad kan vervangen moet je het crankstel demonteren zodat je aan het kettingblad kan. Dit is uiteraard ook het geval als je nog over een 2x of 3x aandrijving beschikt.

Ook bij deze klus is er weer een verschil tussen Shimano en SRAM en heb je andere tools nodig. Voor je te weten komt hoe je precies het tandwiel moet vervangen is het belangrijk om te weten hoe je het crankstel kan demonteren. Hieronder vind je zowel voor Shimano (hollowtech 2) als SRAM DUB cranks de werkwijze en benodigde tools.

Crankstel demonteren

Wat heb je nodig?

Afhankelijk van het merk van jouw crankstel heb je verschillende tools nodig om deze te demonteren. Onderstaand vind je zowel voor Shimano als SRAM de benodigde tools.

Shimano (Hollowtech 2)

Shimano TL-FC16 cranktool

SRAM (DUB)

Park Tool SWB-15 braker bar

*De 8 mm bit die ik gebruik zit in de Park Tool SBS-1.2 Socket en Bit set. Je kan zo’n 8mm bit uiteraard ook apart kopen.

Hoe ga je te werk?

Shimano Hollowtech 2

Om een Hollowtech crankstel van Shimano te demonteren heb je een speciale tool nodig namelijk de Shimano TL-FC16.

Met deze tool kan je de crankarmschroef aan de non-drive side loskrijgen. Dit kan normaal gezien gewoon met de hand. Zit de schroef te vast (wat in principe niet nodig is) dan kan je een waterpomptang of iets dergelijks gebruiken op de tool.

Daarnaast moet je de twee bouten, wederom in de linker crankarm losmaken. Nu kan je de crankarm demonteren. Om de crank met tandwiel uit de fiets te krijgen kan een tikje met een rubberen hamer noodzakelijk zijn. Let erop dat tussen de crankarm, in het spleetje, een plastic stukje zit dat je zeker niet mag kwijt doen.

SRAM DUB

Bij SRAM heb je geen speciale tools nodig. Wel heb je een inbus van 8 mm nodig en, in het geval je ook een preload adjuster hebt aan de linker crank, dan heb je eveneens een 2 mm inbus nodig.

Het juiste gereedschap gaat je in het geval van een SRAM crank ook heel erg veel tijd en frustratie besparen. Heb je een DUB crank dan ga je de bout (die met een moment van 54 Nm gemonteerd zit) met een gewone inbus niet loskrijgen. Daarover zo meteen meer.

De linker crank kan je met een inbussleutel verwijderen. In het geval van een DUB crank heb je een inbus van 2 mm nodig om de preload adjuster schroef los te maken. Deze hoef je enkel wat losser te zetten en hoef je zeker niet te verwijderen! Daarna dien je de preload adjuster los te draaien tot je niet meer verder kan.

Voor je het geheel kan demonteren moet je nu aan de andere kant de DUB crankbout losmaken. 

Met een gewone inbussleutel is dit onbegonnen werk, dit heb ik zelf aan de lijve ondervonden. Het ding zit echt heel erg vast en speciale tools zijn noodzakelijk.

Om de bout los te krijgen heb je een hefboom nodig. Die hefboom kan je niet creëren met een gewone inbussleutel van 8mm.

Daarom gebruik ik de Park Tool SWB-15 breaker bar en de SBS-1.2 pocket en bit set, waar ook een inbus van 8mm bij inbegrepen is.

Om de bout los te krijgen plaats je de breaker bar met 8mm inbus in de opening van het crankstel. Met je ene hand kan je nu de crankarm tegenhouden terwijl je met de breaker bar de andere richting uitdraait. Door de grotere hefboom komt de bout wel makkelijk(er) los.

Eénmaal de bout los is kan je deze met een gewone inbus van 8 mm verder losdraaien. Nu kan je de crankarm met het kettingblad demonteren. Mogelijk zit er ook nog een spacer achter het kettingblad, vergeet die zeker niet! Let er ook op hoe deze gemonteerd zit zodat je deze op de juiste manier terugplaatst. maak eventueel een foto, zo doe ik het vaak en dat op die manier is vergissen niet mogelijk.

Hierna kan je ook de andere kant van het crankstel verwijderen. Je zal merken dat de as bij SRAM aan de linkercrank vastzit terwijl dat bij Shimano aan de rechtercrank is.

Direct Mount kettingblad demonteren

Wat heb je nodig?

Ook voor het kettingblad zelf geldt dat je afhankelijk van het merk bepaalde tools nodig hebt. Heb je toch nog een 2- of 3x aandrijving dan kan er nog een andere extra tool aan te pas komen.

Shimano

Shimano TL-FC41 direct mount tool
Shimano TL-FC41 direct mount tool

SRAM

  • Torx T-25
  • Montagepasta

2 – 3x aandrijvingen

Eénmaal het crankstel gedemonteerd is kan je het kettingblad demonteren, schoonmaken en weer monteren of vervangen.

Heb je een Shimano direct mount kettingblad dan heb je ook voor deze klus weer een speciale tool nodig. Heb je een SRAM direct mount kettingblad dan heb je enkel een T-25 torx nodig.

Heeft jouw mountainbike geen direct mount kettingblad dan heb je meestal wel genoeg aan inbus- of torxsleutels afhankelijk van de bouten die gebruikt worden.

Bij 2x- en 3x- aandrijvingen heb je in de meeste gevallen ook een bladboutsleutel nodig om de kleinere tandwielen te kunnen verwijderen wanneer deze op de spider gemonteerd zitten samen met het grote blad.

Hoe ga je te werk?

Shimano direct mount kettingblad demonteren

Om het direct mount kettingblad van Shimano te kunnen verwijderen heb je de Shimano TL-FC41 direct mount of een gelijkaardige tool nodig:

Zonder deze tool zal je het kettingblad niet kunnen verwijderen!

Om de tool te gebruiken heb je ook een Engelse sleutel (of andere compatibele sleutel) nodig.

De juiste werkwijze om met deze tool het kettingblad te verwijderen kan je op onze blogpagina vinden via onderstaande link:

Ook de stappen die je moet volgen om het kettingblad terug te monteren of een nieuw kettingbad te installeren vind je terug in het bovenstaande artikel.

SRAM direct mount kettingblad demonteren

Een direct mount kettingblad van SRAM zit met drie bouten bevestigd op de crank. Met behulp van een T-25 torx kan je deze losmaken en het kettingblad verwijderen.

Om het kettingblad terug te plaatsen of te vervangen door een nieuw kettingblad dien je enkel het kettingblad terug te plaatsen en vast te zetten met behulp van de 3 bouten. Om de bouten met de juiste kracht vast te zetten is het gebruik van een momentsleutel aangewezen. Zo voorkom je dat de bouten te strak of net niet strak genoeg aangedraaid zijn.

Voorzie de schroefdraad van de bouten ook van een beetje montagepasta, op die manier krijg je ze de volgende keer ook weer makkelijk los.

Tip

Maak ook van de gelegenheid gebruik om, nu het crankstel en kettingblad gedemonteerd zijn, alles netjes proper te maken en eventueel te voorzien van wat extra vet waar nodig. Maak ook het kettingblad (indien je het oude terug gaat plaatsen) schoon en vergeet ook zeker niet om het crankstel goed proper te maken voor je het terug gaat monteren. Voorzie alle schroefdraden ook van wat montagepasta.

Crankstel monteren

Als het kettingblad weer schoon of vervangen is en ook het crankstel weer netjes is kan je het geheel weer gaan monteren.

Wat heb je nodig?

Om het crankstel terug te monteren heb je dezelfde tools nodig als voor de demontage.

Hoe ga je te werk?

Shimano

Het crankstel terug in elkaar zetten is net zo makkelijk als het uit elkaar halen. Plaats de crank met het tandwiel en de as terug en zorg ervoor dat deze ver genoeg zit.

Via de andere kant kan je de linkercrank nu terug monteren. Draai de borgmoer handvest en draai daarna de twee schroeven van de crank vast, bij voorkeur met een momentsleutel. Zorg ervoor dat het plastic stukje ook terug tussen het spleetje geplaatst hebt. Voorzie alle schroefdraden van wat montagepasta en veeg overtollige pasta weg met een doek.

Als alles gemonteerd is controleer dan zeker nog even of er eventueel speling op de cranks zit. Dit kan je voelen door deze heen en weer (proberen) te bewegen. Kan je de cranks bewegen dan is er speling en kan je deze best opnieuw monteren. 

Heb je na controle of hermontage nog steeds speling op de cranks dan schort er mogelijk wat aan je bottom bracket.

SRAM

Om het DUB drankstel terug te monteren plaats je eerst de linkercrank met as terug in de fiets. Hierna kan je de crank met het tandwiel weer monteren. Hiervoor heb je de inbus van 8 mm opnieuw nodig.

Deze bout heeft een aanbevolen moment van 54 Nm. In principe heb je hiervoor dus een momentsleutel nodig. Heb je, net als mij, geen momentsleutel met een dergelijk bereik dan kan je deze bout ook gewoon goed vast zetten met behulp van de Park Tool SWB-15 breaker bar. Door de grote hefboom die je kan maken kan je de bout stevig vastzetten.

Vergeet zeker niet om aan de andere zijde de preload adjuster weer in de andere richting te draaien en het 2mm inbus boutje weer vast te draaien. Dit hoeft niet met volle kracht, gewoon vast is meer dan voldoende.

Controleer ook weer of er eventueel speling op de cranks zit door de deze heen en weer (proberen) te bewegen. Ook hier geldt weer dat wanneer er nog steeds speling is na hermontage van de cranks het probleem mogelijk elders zit, waarschijnlijk in de lagers van het bottom bracket.